Zorgen over vrije keus van vrouwen geboortezorg

In een brandbrief die ze deze week versturen roepen zeven organisaties minister Schippers op om pas op de plaats te maken. Schippers wil de geboortezorg op een nieuwe manier gaan bekostigen. Dat wil het ministerie van Volksgezondheid al jaren, maar de plannen worden steeds concreter. De onrust in de sector neemt daardoor toe.

Isala ziekenhuis opent vondelingenkamer

Morgen wordt de eerste vondelingkamer in een ziekenhuis geopend, in het Isala Ziekenhuis in Zwolle. In Overijssel Vandaag vertelt Annemarie hoe het is om een vondeling te zijn. Haar moeder liet haar 41 jaar geleden achter bij een weeshuis in Combia.

Vondelingenkamer wil mogelijkheid tot anoniem bevallen.

Vorige week werd voor het eerst een baby overdragen aan vrijwilligers van de Stichting Beschermde Wieg in Groningen. De moeder wist zich geen raad met haar baby en belde daarom de stichting. Een van de vrijwilligers heeft de moeder in contact gebracht met een verloskundige, waarna het kindje is overgedragen aan het Martini Ziekenhuis.

“Wij hebben juist een misdaad voorkomen”

Barbara Muller, oprichtster Beschermde Wieg, hangt misschien een straf boven het hoofd, omdat zij een te vondeling gelegd kind heeft opgevangen.

Hoe hebben jullie deze moeder geholpen?
“Ze belde ons noodnummer terwijl de bevalling in volle gang was. Wij hebben meteen een verloskundige haar kant op gestuurd, die haar heeft geholpen thuis te bevallen. Vervolgens heeft de moeder afstand gedaan van het kindje, dat vervolgens door de verloskundige naar de kamer in Groningen is gebracht.”

Hoeveel vondelingenkamers zijn er in Nederland?
“Anderhalf jaar geleden hebben we vier vondelingenkamers geopend, bij mensen thuis. In Middelburg, Oudenbosch, Groningen en Papendrecht. Op 25 mei opent een vijfde locatie in het Isala ziekenhuis in Zwolle.”

Is dit de eerste keer dat jullie en moeder in nood helpen?
“Nee, wij hebben in anderhalf jaar tijd al drie keer eerder voorkomen dat een vrouw haar pasgeboren baby te vondeling legt. Zij belden bijvoorbeeld een paar dagen voor de bevalling omdat ze van plan waren hun kindje naar een van de vondelingenkamers te brengen, die baby’s zouden anders ergens in de berm worden gelegd. Zij zijn uiteindelijk veilig in het ziekenhuis bevallen, op kosten van de stichting.”

Mooi, maar eigenlijk is dit verboden?
“Ja, wij zijn ook officieel verdachten nu. Maar ik ben niet bang voor de gevolgen. Dit is een daad uit liefde en zorg, deze kinderen zouden anders misschien ergens sterven in een berm. Dan kun je toch niet met een straf gaan zwaaien?”

En de Afstammingswet dan?
“Omdat een kind recht heeft om te weten waar het vandaan komt, is er de Afstemmingswet inderdaad. Daarom heeft de verloskundige de gegevens van de moeder laten registreren bij een notaris. Wij weten verder niets en die notaris kan zich beroepen op z’n verschoningsrecht. Zo zijn we gedekt. De moeder heeft ook nog zes maanden de tijd om terug te komen op haar beslissing. Maar ik strijd nog steeds voor een wetswijziging, waardoor de hulp die wij bieden niet meer verboden is, zoals in veel landen in de EU.”

Hoe vaak wordt er gebruik gemaakt van het noodnummer?
“Wij hebben in anderhalf jaar tijd zo’n honderd vrouwen aan de lijn gehad en geholpen. Maar eigenlijk zijn dat er te weinig. Ik weet dat er nog veel meer vrouwen in nood zijn, die ons nog niet weten te vinden.”

Wat voor vrouwen zijn het die jullie bellen?
“Vrouwen kloppen bij ons aan om allerlei redenen. Dat kan incest zijn of eergerelateerd geweld. Maar ook bijvoorbeeld vrouwen die om financiële redenen niet zelf voor hun kindje kunnen zorgen.”

En dat allemaal anoniem?
“Ja, wij zijn de enige organisatie in Nederland die anonimiteit garandeert. Al hangt ons een straf boven ons hoofd, wij zullen nooit de gegevens van de moeder geven. Die heb ik niet eens. In de kamers kan de moeder haar gegevens achterlaten. Ons doel is in principe wel om met de moeder in contact te komen en haar en het kindje te helpen. Maar dat is haar eigen keuze.”

Babyluik

Ieder jaar worden in Nederland kinderen te vondeling gelegd. Vaak komt hulp te laat. Op 2 september 2014 opende in Papendrecht de eerste vondelingenkamer, waar wanhopige ouders hun pasgeboren baby anoniem kunnen afstaan.

Zwangere vrouwen onder toezicht

Zwangere vrouwen die roken, drinken of drugs gebruiken moeten verplicht onder toezicht worden gesteld. Jeugdhulpverleners moeten moeders dwingen te stoppen met die spullen. Dit staat in het advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) dat naar staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie gaat.

Als de moeder niet luistert naar advies kan de rechter haar dwingen met bijvoorbeeld een dwangsom, uithuisplaatsing of zelfs de cel om haar leven te beteren.

Ook in de eerste 24 weken is het belangrijk van drank, drugs of sigaretten af te blijven omdat dit veel schade kan toebrengen aan een ongeboren kind. Een gezond kind krijgen is belangrijker dan het zelfbeschikkingsrecht van de moeder vindt de Raad. Onder toezichtsstelling kan nu wel als de foetus 24 weken of ouder is. De Raad wil nu dus dat dit al bij jongere babies gaat kunnen en wil een verruiming van de wet.

Vorig jaar is er voor ongeveer 270 nog niet geboren kinderen een OTS aangevraagd. Het is niet bekend hoeveel er zijn toegewezen. Ieder jaar worden er 500 kinderen geboren met FAS, het foetaal alcoholsyndroom. Vijfhonderd teveel vindt Sonja de Pauw Gerlings, kinderrechter en medeschrijfster van dit advies.

Danielle Jansen, verloskundige in praktijk Rotterdam West ziet veel vrouwen in haar praktijk die roken en drinken, vooral roken: “Het is soms shocking om te zien wat roken, drank en drugs met bijvoorbeeld een placenta doen. We geven de zwangere vrouwen advies om te stoppen met gebruiken en we geven extra echo’s en voorlichting. Onder toezichtstelling is een te zwaar middel. We zijn met deze rechterlijke dwang bang dat vrouwen zich juist niet meer bij ons melden en zónder verloskundigen gaan bevallen en helemaal geen zorg meer opzoeken, met alle gevolgen van dien”.

Brabant krijgt een vondelingenluik in Oudenbosch

In Oudenbosch komt de eerste vondelingenkamer van Brabant. Moeders in problemen kunnen daar hun pasgeboren baby anoniem achterlaten. Het is in Nederland eigenlijk strafbaar om je kind te vondeling te leggen, maar het wordt gedoogd. In Groningen en Papendracht is al zon babyluikje.