Rauwer

De 15-jarige Tom eet sinds zijn vijfde alleen rauw, ongekookt en onverwarmd voedsel. Dat moet van zijn moeder Francis, het is volgens haar de enige gezonde manier van leven. Nadat de kinderarts aangifte doet van kindermishandeling, komen moeder Francis en Tom in een isolement terecht.

Rauw

Anneloek Sollart bracht vijf jaar geleden het leven van de toen tienjarige Tom in beeld. Tom is de eerste en enige jongen in Nederland die uitsluitend rauw eten krijgt voorgeschoteld door zijn moeder, vanuit de overtuiging dat ongebakken, ongekookt of onverhit voedsel gezonder is. Voor Tom geen brood, pasta of rijst. Maar ook geen vlees, vis, eieren, kaas of melk. Op zijn menu staan sinds zijn vijfde uitsluitend fruit, groenten, noten en zaden. Tom klaagt niet, ook al wordt hij in Amsterdam waar hij opgroeit dagelijks geconfronteerd met de heerlijke geuren van de bakker, pizzeria en al het andere mogelijke eten dat je in een wereldstad kunt krijgen. Rauw maakte deel uit van de documentaireserie Overleven in NL, over kinderen die door omstandigheden worden gedwongen hun overlevingskrachten aan te spreken en een unieke veerkracht aan de dag leggen, waarmee zij zich aan de meest ongewone situaties kunnen aanpassen.

Hoe het Tom sindsdien is vergaan, is maandag 17 december te zien in NCRV Dokument Rauwer. Tom is inmiddels vijftien jaar en eet nog steeds gehoorzaam de rauwe gerechten die zijn moeder klaarmaakt. Een ongeruste docente trekt aan de bel en Tom wordt medisch onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat Tom te weinig calorieën binnenkrijgt en een kalkgebrek heeft. Volgens de kinderarts is hij ernstig ondervoed. Zonder bijvoeding zal hij 12 tot 15 centimeter kleiner blijven dan zijn leeftijdsgenoten. Door zijn levenswijze is Tom ook in een sociaal isolement terecht gekomen. Zijn moeder heeft hem van school gehaald en geeft hem thuisonderwijs.

Na de melding van kindermishandeling, moet Francis met Tom voor de rechter verschijnen. Ze wordt officieel beschuldigd van verwaarlozing en geestelijke mishandeling en geadviseerd haar voedingspatroon aan te passen. Maar moeder Francis geeft niet op. Ze heeft volgens eigen zeggen het beste voor met haar zoon en wordt hierin gesteund door een ‘rawfood’ goeroe uit de Verenigde Staten. Wat gebeurt er als Toms moeder de grens op blijft zoeken? Grijpen hulpverleners en overheidsinstanties in? En blijft de puberende Tom zijn moeder gehoorzamen?

‘We schieten door met uithuis plaatsen van kinderen’

Volgens advocaat jeugdrecht Reinier Feiner nemen het aantal kinderen dat foutief uit huis wordt geplaatst toe. In zijn praktijk zag hij het gebeuren dat een kind snel uit huis geplaatst wordt, maar later toch weer terugkwam omdat er toch geen gevaar was.

Volgens hem vraagt de maatschappij om veiligheid die we niet kunnen waarmaken. Elk lijden en mishandeling van een kind moeten we voorkomen, maar dat kan niet, vindt de advocaat.

Volgens Marie-Louise van Kleef ziet de kinderbescherming ook steeds meer ernstige situaties.

Was het goed om Martina meteen weg te halen

Dat blijft een maatschappelijk dilemma, zegt kinderpscychiater Peter Dijkshoorn. Volgens hem is de situatie nog steeds niet zo, dat Martina veilig thuis kan wonen. Maar hij ziet wel heel veel goeds gebeuren.

Volgens gezinsvoogd Marc Roeles is er door dit traject een breed netwerk gecreëerd die Martina kunnen helpen ondersteunen. Als Martina meteen na de geboorte met de ouders was meegegaan, en het was toen misgegaan, dan was het nog veel traumatischer geweest.